Tercihlerde Dikkat : YGS/LYS-2012 Tercih Tüyoları

Üniversite Giriş Sisteminde, ilk aşama olan Yükseköğretime Geçiş Sınavı YGS-2012’nin uygulanması ve sonuçlarının açıklanmasının ardından, ikinci aşama olan Lisans Yerleştirme Sınavları LYS-2012’ler de uygulandı. 


Sonuçlarının açıklanmasına da sayılı günler kaldı. Sınavların uygulanmasını ve puan sonuçlarının açıklanmasını, Tercihler-2012 süreci izleyecek. Bu süreçte yol gösterici olacak olan “YGS/LYS-2012 Kontenjanlar Kılavuzu” da ÖSYM’ce yayımlandı.


Üniversite adayları tercihlerini nasıl yapacak, nelere dikkat edecek?
Bu soruya üç farklı açıdan yanıt vermek gerek:
1-      Meslek seçimi ilkeleri
2-      Seçilecek programlara ilişkin sayısal veriler
3-      Teknik olarak tercih aşamaları

  1. 1.Meslek Seçimi İlkeleri
  • Meslek seçimi, adayların, meslekler arasından kendine en uygun olanı seçmesidir.
  • Bu seçimde en önemli nokta, olmak istenen meslek ile yapabileceği mesleğin ve ileride ona başarı-para getirecek mesleğin buluşturabilmesidir.
  • Bu süreçte, sonuçta meslek seçimi yapılıyor gibi algılansa da, şu anda seçilenin üniversite ve bölüm olduğu unutulmamalıdır.
  • Okutulan dersler, proje ve çalışmaların türü mutlaka araştırılmalıdır. Adaya uymayan derslerin ve çalışmaların olduğu programlar, salt o mesleğe sahip olmak istiyorum diye seçilmemelidir.
  • Ayrıca, üniversite seçerken, mutlaka, kişisel gelişime ne tür bir katkı sağlayacağı, üniversitenin genel olarak neler sunduğu ve saygınlığının ne olduğuna da dikkat edilmelidir.
  • İlgi, yetenek ve değerlerin yanı sıra, dünyadaki tüm gelişmeler de izlenmelidir. Üniversite öğreniminin 4-5 yıl süreceği, işe başlamanın da 4-5 yıl alacağı göz önünde tutulmalı ve projeksiyonlar 10-15 yıl sonrasına göre yapılmalıdır.

  1. 2.Seçilecek Programlara İlişkin Sayısal Veriler

ADAY TÜRÜ
YGS-2012
YGS-2011
SAYI
%
SAYI
%
Yalnız Sınavsız Geçiş İçin Başvuran
57.744
2,96
67.397
3,83
YGS'ye Giriş İçin Başvuran
1.895.479
97,04
1.692.144
96,17
Başvuran Tüm
1.953.223

1.759.541

YGS'ye Giren
1.837.737
96,95
1.648.635
97,43
Girmeyen
57.742
3,05
43.509
2,57
Sınavı Geçerli Olan
1.837.344
99,98
1.648.240
99,98
Puanı Hesaplanamayan
50.805
2,77
38.269
2,32
Puanı Hesaplanan
1.786.539
97,23
1.609.971
97,68
< 140 Puan Alan
187.587
10,50
126.061
7,83
> 140 Puan Alan
1.598.952
89,50
1.483.910
92,17
140 -180 Arası Puan Alan
287.633
16,10
202.373
12,57
> 180 Puan Alan
1.311.320
73,40
1.281.537
79,60
< 180 Puan Alan
475.219
26,60
328.434
20,40
ADAY TÜRÜ
LYS-2012
LYS-2011
SAYI
%
SAYI
%
LYS Başvuran
871.313
66,45
895.089
69,84
Başvurmayan
440.007
33,55
426.537
30,16

LYS-1
619.133
71,06
625.204
69,85
LYS-2
308.702
35,43
293.791
32,82
LYS-3
666.163
76,46
681.091
76,09
LYS-4
385.659
44,26
378.048
42,24
LYS-5
49.543
5,69
41.731
4,66
Program Türü
2012
2011
2010
Kontenjan
%
Kontenjan
%
SAYI
%
Lisans
547.194
58,36
431.768
56,84
316.736
49,56
Ön Lisans
366.181
39,05
303.948
40,01
300.563
47,03
Özel Yetenek
24.301
2,59
23.952
3,15
21.779
3,41
Toplam
937.676

759.668

639.078


LİSANS
2012
2011
2010
Devlet
469.686
310.877
299404
Vakıf
60.975
51.066
44179
KKTC
14.811
14.696
15356
Yurt Dışı
1.722
2.054
2029
Toplam
547194
380.704
362.978

ÖNLİSANS
2012
2011
2010
Devlet
334.263
276.167
276917
Vakıf
30.144
25.932
32063
KKTC
1.674
1.699
1706
Yurt Dışı
100
150
150
Toplam
366181
305.959
312.846

ÖZEL YETENEK
2012
2011
2010
Devlet
17.877
17.228
15.201
Vakıf
4.187
4.347
4.493
KKTC
2.141
2.277
2.132
Yurt Dışı
96
100
294
Toplam
24301
25.963
24.130

TÜM
2012
2011
2010
Devlet
821.826
604.272
591.522
Vakıf
95.306
81.345
80.735
KKTC
18.626
18.672
19.194
Yurt Dışı
1.918
2.304
2.473
Toplam
937676
712.626
699.954
  1. 3.Teknik Olarak Tercih Aşamaları
  • YGS/LYS-2012 tercihlerinin internet ortamlarına giriş işlemleri 23 Temmuz-3 Ağustos 2012 tarihleri arasında yapılacak.
  • Puanlar önce ham olarak hesaplanıyor.
  • Her aday diploma puanını 5 ile çarparak tahmini AOBP’sini de hesaplayabilir.
  • AOBP’leri tüm bölümler için 0,12 ve meslek-teknik lise mezunları kendi alan tercihlerine 0,18 ile çarpıp ayrıca eklemeliler. Böylece her aday tahmini Yerleştirme YGS/LYS puanlarını hesaplamış olur.
  • Tüm bunlar sonuç belgelerinde olacak. Her aday YGS/LYS-2012 Sonuç Belgesini iyi incelemelidir. Belgede
  • Y-YGS ve Y-LYS puanlarını ve başarı sıralarını görecekler.
  • Y puanları, zaten ham puanlarına, AOBP’leri 0,12 ile (mesleki ek puanlı alanlar için 0,18 ile) çarpılarak katılmış olarak veriliyor. Ayrıca çarpıp eklemelerine gerek kalmayacak. AOBP’li puanlara Yerleştirme (Y) puanları denir.
  • Bu puanları ve öğrenim görmek istediği üniversiteleri-bölümleri bir arada değerlendirerek bir taslak tercih listesi oluşturulabilirler.
  • Adaylar, bu listeye uyan bölümlere ilişkin
  • Hangi dersler var? Ne tür projelere, uygulamalara yer veriliyor?
  • Mezun olununca ne tür işler yapılabiliyor?
  • Ne tür özellikte olanlar bu bölümde başarılı oluyor? Türü sorulara yanıt arama çalışmalarına başlamalılar.
  • Adaylar, bu listeye uyan üniversitelere ilişkin
  • Akademik kadrosu nasıl?
  • Öğrencilere sunduğu, bireysel gelişim, öğrenci kulüpleri, spor, sanat ve kültürel etkinlikleri neler?
  • Yurt dışı diğer üniversitelerle işbirliği nasıl? Hangi yabancı dilleri ne düzeyde öğretiyor?
  • Mezunlarının iş bulma oranları neler?
  • Yurt, yemek, kampüs olanakları nasıl? Hangi şehirde? Kampüsü, kent içinde mi, kent dışında mı? Türü sorulara yanıt arama çalışmalarına başlamalılar.
  • Kendi kişiliklerine ve kariyer hedeflerine uygun seçtikleri bölümlerin hangi üniversitelerde olduğunu araştırmalılar.
  • 2012 Üniversiteler ve programlara ait, kontenjanlar ve 2011 taban puanı, başarı sırası, özel koşulları vs bilgileri içeren Kontenjanlar Kılavuzu-2012, yayımlandı.
  • Bu kılavuz yardımıyla, öğrenim görmek istediği bölümlerin hangi üniversitelerde olduğunu, puan türünü, kontenjanını, 2011’de en son giren adayın Y-puanını ve Y-başarı sıralarını, varsa özel koşullarını vs bulabilirler.
  • Öngörü için bakılan 2011 Taban Puanları da Y puanlarıdır.
  • Öngörü için bakılan taban puanlarının yanı sıra Y-Başarı Sıralarına da bakmakta yarar var.
  • Hem taban puanları hem de başarı sıraları 2011’i yansıtıyor. 2012’de değişiklik göstermesi kaçınılmaz.
  • Özellikle bu yıl AOBP sisteminde köklü değişiklik var.
  • Tüm bunlar, 2012 taban puanların 2011 taban puanlarından bir hayli farklı kılabilir.
  • Ayrıca, bunlar, 2012 başarı sıralarını da, 2011 başarı sıralarından bir hayli farklı kılabilir. Tercihlerde buna dikkat etmekte yara var.
  • Tercih sürecinde, 2011 taban puanların 2012’de 15-20 puan -/+ olabileceği ya da sıraların -/+ % 3 değişebileceği göz önünde tutulmalıdır.
  • Tüm adaylar bu süreci iyi değerlendirerek sağlıklı tercihler için kullanmalı.
  • Kendi 2012 puan ve sırasına göre, 15-20 puan alt ve üst, başarı sırasının yarısı kadar alt ve üst aralıklarda olabilecek bölümleri belirlemeli.
  • Bu bölümleri ve üniversiteleri araştırmalı, gidebiliyorlarsa bizzat giderek gezmeli ve bilgi almalılar.
  • YGS’de 140 ve üstü alan adaylar ön lisans ve AÖF programlarını tercih edebilecekler. YGS’de 140 ve üstü alan adaylar ayrıca özel yetenek sınavı ile alan lisans programlarına da başvurabilecekler.
  • YGS’de 180 ve üstü alan adaylar meslek liselilere ek puan verilen YGS puanları ile alan lisans programlarını tercih edebilecekler.
  • LYS’lerde 180 ve üstü alan adaylar lisans programlarını tercih edebilecekler.
  • Bölümlerinin neler olduğu, hangi üniversitelerde bulunduğu, hangi YGS/LYS puan türü ile öğrenci alacağı,   “YGS/LYS-2012 Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu” “Tablo 4” (Lisans)  ve “Tablo 3a”, “Tablo 3b”de (önlisans) belirtilecektir. Tercihler Yerleştirme YGS/LYS Puanlarına (Y-YGS/LYS) göre yapılacaktır.
  • “Tablo 5”te yer alan Özel Yetenek Sınavı ile öğrenci alan lisans programları tercih listelerinde yer almayacak, adaylar ilgili üniversitelere bizzat başvuracaktır.
  • Özel Yetenek Sınavı ile alan bölümlerin neler olduğu “YGS/LYS-2012 Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu” “Tablo 5’te” belirtilmiştir. Özel Yetenek Sınavı ile alan bölümlerin nasıl öğrenci alacağı, ne tür ve kaç sınav yapacağı, ilgili üniversitelerce adaylara, başvuruları sırasında bildirilecektir.
  • Yapılabilecek toplam tercih sayısı 30’dur. Tüm tercih haklarının kullanılması zorunlu değildir. Adaylar 30’u aşmayacak biçimde diledikleri kadar tercihte bulunabileceklerdir. Bölümler, en çok girilmek istenenden, en az istenene doğru sıralanır ve başarı sırası, minimum puan açısından, istek sırasını oynatmayacak biçimde, gözden geçirilir. Tercih edilen yükseköğretim programının hangi üniversitede ve hangi şehirde olduğu, öğretim dili ve süresi, programın özel koşullarının olup olmadığı kılavuz yardımıyla iyice irdelenir.
  • Minimum puan, bir bölüme bir önceki yıl YGS/LYS’de yerleştirilen (kontenjan sayısına göre) son öğrencinin ilgili puan türündeki Y-YGS/LYS puanıdır. Sabit bir değer değil, değişkendir. YGS/LYS-2012’de aynı kalabilir, artabilir ya da düşüş gösterebilir.
  • Yerleştirme, merkezi olarak yapıldığından ve yerleşme oranı çok düşük olduğundan,  adaylar tercihlerinin, minimum puan açısından, kendi Y-YGS/LYS puanlarının +/- 15; başarı sırasının yarısı kadar alt; 2 katı kadar üst aralıktan olmasına dikkat etmelidir.
  • İstenmeyen bir yükseköğretim programına tercihler arasında ne olursa olsun yer verilmemelidir. Daha çok istenen bir yükseköğretim programı, salt yüzdelik dilim, minimum puan ya da başka bir nedenden ötürü daha az istenen bir programın altına alınmamalıdır. Kimilerince sanal olarak oluşturulan “ölü ya da hasta tercih” kavramları gerçek değildir. Tercihin, yani bir bölümü ve üniversiteyi, başka bir bölüm ya da üniversiteden daha çok istemenin hastalık ya da ölümle hiçbir ilgisi yoktur.
  • Yerleştirilmede tercih sırasının adayın isteğini belirtmenin ötesinde bir önemi, yerleşme avantajı yoktur. Aday, kaçıncı sıraya yazmış olursa olsun, tercih ettiği bir bölüme, diğer tercih eden adaylarla birlikte Y-YGS/LYS puanlarına göre sıralanmış olarak ve kontenjan dahilinde yerleştirileceklerdir. Tercih sırası sadece adayın önceliklerini ÖSYM’ye bildirmiş olması açısından önemlidir.
  • Eğer iki aday,eşit Y-YGS/LYS puanına sahip olursa; başarı sırası aynı olmaz
  • puan türünde HAM YGS/LYS puanı yüksek olanın başarı sırası yüksek olur
  • da eşitse, o puan türünün ana alan testleri neti daha yüksek olanın başarı sırası yüksek olur.
Oktay Aydın
Eğitim Uzmanı