Türkiye, sınav ayına doğru hızla yaklaşıyor. Liseler ve üniversiteler öğrenci seçimlerini yapmaya hazırlanıyor.

Haziran ayında iki ayrı öğretim düzeyinde, hem ilköğretim hem de ortaöğretim (lise), iki ayrı kalabalık öğrenci kitlemiz eleme ve sıralama sınavlarına tabi tutulacak.
İlköğretimi bitirecek olan yaklaşık 1 milyon 100 bin 8. sınıf öğrencisi, lise seçimleri öncesi 9 Haziran 2012 Cumartesi, Seviye Belirleme Sınavlarının (SBS) sonuncusuna girecek. Bu grup 2011 ve 2010’da da SBS’lerin 6 ve 7. sınıf ayaklarına girmişti.


Lise sonda olan ya da daha önceden mezun olmuş (ya hiçbir üniversiteye yerleşememiş ya da yerleşmiş ama yeni üniversite-bölüm arayışında olan) yaklaşık 2 milyon adaydan, 1.311.320’si Yükseköğretime Geçiş Sınavı (YGS) 180 puan barajını geçerek Lisans Yerleştirme Sınavlarına (LYS) girme hakkı kazanmıştı. Bu adaylardan 871.313’ü 16-17 ve 23-24 Haziran’da LYS-1-2-3-4-5’e girmek üzere başvurdu.
YGS/LYS’de bu aşamaya nasıl gelindi? 2011 karşılaştırmaları ile sayısal veriler şöyle:

ADAY TÜRÜ
YGS-2012
YGS-2011
SAYI
%
SAYI
%
Yalnız Sınavsız Geçiş İçin Başvuran
57.744
2,96
67.397
3,83
YGS'ye Giriş İçin Başvuran
1.895.479
97,04
1.692.144
96,17
Başvuran Tüm
1.953.223
1.759.541
YGS'ye Giren
1.837.737
96,95
1.648.635
97,43
Girmeyen
57.742
3,05
43.509
2,57
Sınavı Geçerli Olan
1.837.344
99,98
1.648.240
99,98
Puanı Hesaplanamayan
50.805
2,77
38.269
2,32
Puanı Hesaplanan
1.786.539
97,23
1.609.971
97,68
< 140 Puan Alan
187.587
10,50
126.061
7,83
> 140 Puan Alan
1.598.952
89,50
1.483.910
92,17
140 -180 Arası Puan Alan
287.633
16,10
202.373
12,57
> 180 Puan Alan
1.311.320
73,40
1.281.537
79,60
< 180 Puan Alan
475.219
26,60
328.434
20,40
LYS Başvuran
871.313
66,45
855.000
66,72
Başvurmayan
440.007
33,55
426.537
33,28

LYS BAŞVURAN
2012
%
2011
%
LYS-1
619.133
71,06
625.204
73,12
LYS-2
308.702
35,43
293.791
34,36
LYS-3
666.163
76,46
681.091
79,66
LYS-4
385.659
44,26
378.048
44,22
LYS-5
49.543
5,69
41.731
4,88
TOPLAM ADAY SAYISI
871.313
66,45
855.000
66,72

Haziran ayında ilköğretimde 1 ve lise düzeyinde 1 olmak üzere toplam 2 milyona yakın aday, 9-16-17-23-24 Haziran’da 5 ayrı günde 6 ayrı sınav cenderesinden geçecek.
SBS’deki yarış, sıralama ve eleme biraz daha naif. Aslında istenen lise sayılarıkısıtlı ancak, bu 1 milyon adayın ancak %20’si bu üst katmandaki yarışla ilgili. Geri kalan daha çok ya il bazında Anadolu liseleri tercihi yapacak olan adaylardan ya da sınav sonucuna göre e-okul sistemi ile doğrudan genel liselere gideceklerden oluşuyor.
SBS’de yarış içinde yer alan okul türleri de SBS’dekifarklı puan türleri ile öğrenci alıyor. Bir kısmı, sadece SBS-2012’de elde edilecek olan ve içinde okul yılsonu başarı puanı (YBP) olmayan ham SBS puanıile öğrenci alıyorken, diğer kısmı ise SBS-6/7/8 Ham puanlar ve YBP’lerden oluşan Sınıf Puanlarının (SP) sırasıyla 6 % 25; 7 % 35 ve 8 %40’ından oluşan Ortaöğretim Yerleştirme Puanı(OYP) ile alıyor. Özel liselerde, türü aynı olup farklı farklı alan da var. Milli Eğitim bakanlığı (MEB) seçimi liselere bırakıyor.
OKUL TÜRÜ
SINAV
ÖĞRENCİ ALDIĞI PUAN TÜRÜ
Anadolu-Fen-SB
SBS
OYP
-
Özel Fen
SBS
OYP
8-Ham Puan
Özel Yabancı
SBS
-
8-Ham Puan
Özel Türk
SBS
OYP
8-Ham Puan

YGS/LYS’dekiyarış daha acımasız. Öncelikle SBS’deki gibi sınavsız gidilen (sadece meslek liselilere açık olan Meslek Yüksekokulları-MYO’ları saymazsak) üniversite yok.
Üstelik en çok talep edilen lisans programlarının kontenjanları da 500 bin bile değil. Bir de bu programlar arasından istenen, mezun olununca iş ve yaşam olanakları açısından daha avantajlı olduğuna inanılan bölümler daha da az.
Tüm bu sayısal veriler, Haziran 2012’de yapılacak LYS’leri çok acımasız kılıyor.
Program Türü
2011
2010
Kontenjan
%
SAYI
%
Lisans
431.768
56,84
316.736
49,56
Ön Lisans
303.948
40,01
300.563
47,03
Özel Yetenek
23.952
3,15
21.779
3,41
Toplam
759.668
639.078

Sıcaklar ve sınavların boğucu atmosferi, SBS’de yaşları 13-14 olan çocuklarımızı, LYS de yaşları 17-19 (genelde) olan gençlerimizi bir hayli terletecek gibi.
Türkiye’de haziran ayısınav ayı dersek yanlış bir şey demiş olmayız.
Liseler ve üniversiteler müstakbel öğrencilerini arıyor, çocuklar ve gençler de gelecek için en iyi lise ve üniversitelerini yakalamaya çalışıyor.
Emek harcayan ve çaba gösteren tüm çocuklarımızın ve genç arkadaşlarımızın düşledikleri okullara, üniversitelere girebilmesini diliyorum.
Eğitim ve Kariyer Danışmanı Oktay Aydın